( Страшная нас тут на вёсцы цемра агортвае і забабоны. Вось я выйшаў бы на двор па ўласнай патрэбе, але там цэлымі стаямі, як лісьце ў кастрычніку, лётаюць кажаны-нетапыры, лётаюць, аб шыбы крыламі бьюцца, баюся я, што які-небудзь на вякі вякоў заблытаецца ў маіх валасох. Таму сяджу, выйсьці не магу, хаця мне вельмі трэба – і пішу вам, таварышы, сраваздачу. )


*

У мінулым годзе ад бацькавай братавой пачула прымаўку: “Абысьці сьвет і павет”. Падумалася, што, калі трошкі перайначыць, атрымаецца шыкоўны адпаведнік Urbi et Orbi - "Сьвету і павету".

Пэўны час Аленка называла пральную машыну – “пазяйнай масінай” (то бок пажарнай). Сёньня я чарговы раз выправіла слова “пазярная” на “пральная” і дачакалася: “Пьявільная масіна”, - паўтарыў за мной дзіцёнак. Хто ж будзе спрачацца, што яна няправільная:)

*

( Той зімою нападала столькі сьнегу, што хапала ўсім. На плошчы дзеці ляпілі сьнегавіка. Плошча была вялікая, і па ёй штодзень праходзіла шмат людзей. Вокны многіх управаў глядзелі на яе. А плошча ніяк на гэта не рэагавала і толькі пашыралася. На самай сярэдзіне плошчы дзеці з гоманам і сьмехам ляпілі зь сьнегу пацешную фігуру. )


Просьба пра заўвагі застаецца нязьменнаю.:)
Але да яе дадаецца яшчэ адна: калі ў каго-небудзь пад рукой выпадкова ёсьць арыгінал гэтага апавяданьня, ці, можа, як-небудзь трапіцца ў рукі, гляньце, калі ласка, апошнюю размову дзяцей. Колькі ў ёй рэплікаў? Бо ў маёй кніжцы (Sławomir Mrożek. Słoń. Zbor opowiadań. Warszawa: Noir sur Blanc, 2007) гэтая размова складаецца з трох рэплікаў, а ў знойдзеным расейскім перакладзе (Славомир Мрожек. Хочу быть лошадью. М.: Молодая гвардия, 1990) - зь пяці і адпаведна лягічней завершаная. Ёсьць верагоднасьць, што ў маім выданьні выпала пару радкоў. Добра было б параўнаць розныя польскія выданьні. Таму, калі ў каго ёсьць такая магчымасьць, прашу вашай дапамогі.


*

Татка кантачыць з Аленкай. Паказвае на акуляры і пытаецца: “Што гэта такое?” – “Акуяі”. Паказвае на гадзіньнік: “Што гэта такое?” – “Гадзіньнік”. Паказвает на фенечку: “Што гэта такое?” – “Сьтуцька-д’юцька” (перакл. зь дзіцяч.: "штучка-дручка").

*

Уласна мяне заўсёды бянтэжыў наступны радок з “Айбаліту” Чукоўскага: “И смеются-заливаются, так что дубы сотрясаются”. У кожным выданьні КІЧ над гэтым “дубы” нават націск адмысловы ставіцца. Учора мелкая вельмі лягічна адрэдагавала дадзены тэкст:
“И смеются-заливаются, так что зубы сотрясаются”.
Можа, так яно было ў першапачатковым аўтарскім варыянце, ды тагачасным рэдактарам не спадабалася?:)

Улюбёны занятак Аленкі і таткі – палёты ўніз галавой. Тут, як той казаў, ёсьць нюансы: татка трымае дзіцё за ногі і разгойдвае, Аленка лётае. Такі сабе мінімалізаваны варыянт дынамічнай гімнастыкі. Сёньня татка скончыў палёты цытатай з “Карлсана”: “Пасадку давай!” і акуратненька паклаў дзіцё на падлогу. Малая, трошкі ачуняўшы пасьля прызямленьня, схапіла дзьве пісьмовыя прыналежнасьці і з крыкам: “Асадка! Асадка!” пабегла за таткам. Будзем спадзявацца, што гэта не праблемы са слыхам:)))

Зьбіраю рэчы ў дарогу. Размаўляю сама з сабой: “Трэба купіць пару штук пампэрсаў. А то ехаць доўга”. “У цягнік ня пусьцяць”, - філязоўскі дадае малая.

*

Пад старой бусьлянкай лётаюць вераб’і. Аказваецца, ня так проста лётаюць. Як патлумачыў бацька, гэта звычайная справа – у кожнай бусьлянцы, акрамя ўласна гаспадароў, абавязкова жыве сямейка - а то і добрая сям’я - вераб’ёў.

Зрабіў бацька некалі дзьве шпакоўні. І гады тры пераймаўся, што ня хочуць шпакі да яго сяліцца. Катоў ганяў, каб да шпакоўняў ня лазілі. Цяпер шпакі нахабна цягаюць ягоную вішню і сварацца на бацьку, калі той ставіць пудзілаў.

На старым закінутым аўтадроме вакол высокага глогу, безупынна намотваючы колы, увіхаюцца стрыжы. Можна, канешне, растлумачыць гэта простым – мушак ловяць. Але чамусьці прыемна думаць, што яны скарыстоўваюць закінуты аўтадром па прызначэньні – адпрацоўваюць віражы і навучаюць маладняк.

*

( У Юзіка (таго самага, які так сьмешна выглядаў, бо валасы ў яго расьлі наперад), былі два дзядзькі. Непадобныя адзін да аднаго. Першы дзядзька, старэйшы, жыў непадалёк ад вуліцы сёстраў Агідак – у цесным прыкляштарным завулку, на першым паверсе. (“Мне больш даспадобы жытло ўнізе, даражэнькі пане, - казаў ён, - чым усе гэтыя вашыя сучасныя фіглі-міглі, розныя там высокія паверхі і гэтак далей”). Ён займаў вялікі пакой, поўны старых тоўстых кніжак. Кніжкі стаялі на паліцах, напаўзгрызеных караедамі, якія памёрлі ад нуды з поўнымі ртамі драўніны. Некалі Юзік, знаходзячыся ў дзядзькі, штурхануў паліцу і яму на галаву звалілася кніжка. Юзік упаў і дзядзькава прыслужніца хадзіла ў аптэку па бінт. Тая кніжка называлася “Дух супраць матэрыі”.  )

*

Сядзім, сьнедаем. Дзед выйшаў у гараж па машыну. За акном чуваць гудзеньне матора. Алюня рэагуе воклічам: - Дзеда, ці кудзі паехаў?
Я - адным вокам ў акно, якое выходзіць не на двор, а на вуліцу: - Аленка, гэта ня дзед. Гэта трактар праехаў.
Малая імгненна: - Дзеда, ці кудзі паехаў на т’яктае?

*

( Дырэктар заапарку аказаўся кар’ерыстам. Да зьвяроў ставіўся толькі як да кар’ернай прыступкі. Таксама ён не клапаціўся пра адпаведную ролю даручанага яму аб’екта ў справе выхаваньня моладзі. У жырафы ў ягоным заапарку была кароткая шыя, барсук ня меў нават сваёй нары, а байбакі, абыякавыя да ўсяго, байбачылі надта рэдка і нібыта неахвотна. Падобныя недапрацоўкі не павінны мець месца, тым больш, што заапарк часта наведвалі школьныя экскурсіі.  )

*

Калі да нас у ліпені прыяжджаюць госьці, асабліва жаночага полу, ледзь не першая іх думка ў кулінарнай галіне – варэнікі зь вішняй.

Я вам скажу, гэта была мара майго дзяцінства. Бо елі мы варэнікі пераважна з чарніцамі альбо тварагом. Пра тыя, зь вішняй, я толькі чытала шматлікія смачныя згадкі ў розных кніжках. Зь вішняй на Берасьцейшчыне ў гады майго дзяцінства было праблемна і напружана. Бо ў пачатку васьмідзясятых быў неяк пэрыяд страшных ліўняў, якія залілі і папсавалі большасьць вішнёвых дрэваў.

Але ж я не пра тое. Чарговую госьцю думка пра варэнікі зь вішняй абмінуць не магла. Таму сёньня перад вячэрай Аленка прыбегла расхваляваная да мяне: “Там макаёны! Мамацька, хадзем кусяць макаёны!” На стале стаялі і астыгалі талеркі з прыўкраснымі варэнікамі, дзе-нідзе пад таненькім слоем цеста ружова праглядалі вішанкі. “Дзе мой відэйяць?”- залямантаваў дзіцёнак. І гэтым відэльцам тыц у прыгажосьць. Не тое, каб прыгажосьць ад гэтага сапсавалася. Але ж варэнікі гарачыя былі, а пырскі так і ляцелі. Лія іх прыбрала са стала, на што малая пачала нудзець: “Давай макаёны! Макаёны давай!” Лія, настаўнік са стажам, двума дзецьмі і недаабароненым дысэрам па пэдагогіцы, вырашыла загаварыць яе, пакуль варэнікі не астынуць.

Л: - Гэта не макароны, а варэнікі зь вішняй. Пакуль не скажаш “варэнікі зь вішняй”, ня дам.
А: - Давай!
Л: - Што?
А: - Ваенікі давай!
- А як правільна прасіць трэба? – гэта я згадала пра выхаваўчую функцыю мамкі.
А: - Кайяяська, дай ваенікі!
Л: - З чым?
А (падумаўшы): - Зь мяськам!
Л: - Зь мяскам няма. Іх увогуле пяльменямі клічуць.
- Давай ваенікі! – не адступаў дзіцёнак.
Л: - З чым?
Аленка насамрэч магла б даўно вымавіць “варэнікі зь вішняй”, але яна не яна будзе, калі зробіць так, як просяць дарослыя, таму трошкі падумала і сказала: - З тайейкай!

Выпаўзшы з-пад стала, мы ўрачыста ўручылі ёй вышэйпамянёную талерку з варэнікам.

*

( У парку была сажалка. І галоўным упрыгожваньнем парку быў лебедзь. Аднойчы лебедзь зьнік. Яго скралі хуліганы.  )

*

( Божа мой, як бы я хацеў быць канём... )

*

( Цэзар даў знак. Узьняліся краты і нібыта гром усё магутней пачаў даносіцца з чорнага сутарэньня. Хрысьціяне зьбіліся ў купку пасярод арэны. Натоўп прыўстаў зь месцаў, каб лепей бачыць. Хрыплы гул, як лавіна валуноў падчас горнага абвалу, гоман, поўны захапленьня і крыкі жаху. Першая ільвіца, шпарка і мягка перабіраючы лапамі, выбегла з тунэлю. Ігрышчы пачаліся. )

*

Бацька купіў “Хваёвы” асьвяжальнік паветра, але нешта яму не падабаецца. “Я думаў, - кажа, - будзе пахнуць сьвежай зялёнай хвояй, а пахне перапрэлай, што ўжо асыпалася і добра на зямлі паляжала”.

А белыя ліліі тут пахнуць зусім ня так, як тыя, з букетаў, што студэнты, зьлёгку калоцячыся, прэзэнтавалі перад іспытам. Водар тых быў такі, што я імі толькі балькон і магла ўпрыгожыць, а ў тутэйшых трывалы і выразны пах майго раньняга юнацтва, часу бязьмежнай любові да Diorissimo (канваліі, язьмен, ілянг-ілянг, калі не памыляюся).

А самы фантастычны пах на сьвеце – сьвежапакошанай зуброўкі.

*

Ягады. Тут шмат ягадаў. І яны смачныя. Клубніцы, набытыя мною ў Менску, былі кіслыя і ніякія. Ад тутэйшых адарвацца немагчыма. Але мелкая ад іх і ад салодкай белай чарэшні ўцякае да суніцаў і малінак. Абдзірае кусты, а дома носіцца зь місачкай і нікому яе не давярае. Кілімы ўжо ў чырвоных і сініх плямках. А шчочкі-ручкі-ножкі не. Алергій пакуль не назіралася (нетактоўна сплёўваю). Дагэтуль у Аленчыным гастранамічным лексыконе было каля дзясятка назваў хлеба-булачных вырабаў. Ад учорашняга дня дзясятак розных ягадаў. Бацька сёньня налічыў 13 (трынаццаць) ядомых відаў (калі не лічыць розных рабінак-калінак-шыпшынак), якія растуць каля дома.

Сьвяткавалі мы з народам. Паехалі на ваенны аэрадром ў Засімавічы (ptushka, яшчэ адна знаёмая назва, так?:)), дзе абяцалася паветранае шоў і розныя дзіцячыя радасьці жыцьця. На шоў спазьніліся. Але па шрубалётах-верталётах палазілі ўволю. Аленка забіралася ў кабіну, пакаштавала на смак машыннага (то бок шрубалётнага) масла, умудрылася нешта там адкруціць і незаўважна (для астатніх, акрамя мяне) кінуць на падлогу. Шыкоўных фотак “Панна ў капелюшыку і шрубалёце (від з ілюмінатара)” пакуль не будзе, бо я (не будзем удакладняць, хто я) забыла шнур ад фотаапарата.

Карацей, мяне чакае нясьпешны ціхі апачынак з буйным і невыхаваным дзіцёнкам. Дзіцёнку тут ўсё страшна падабаецца, акрамя таго, што зь непрывычкі на сьвежым паветры і пад гарачым сонейкам яна хутка стамляецца. І тады робіцца буйнай і нявыхаванай. Але перажывем і гэта:)

А яшчэ мяне чакае тыдзень вішнёвага варэньня. Першы дзень быў сёньня.

*

Вось пішуць студэнты тэсты, падказваючы адно аднаму, і зьяўляецца замест “Госпожи Бовари” – “Госпожа повариха”. У гэтым годзе я пайшла на прынцып – пачынала хутчэй чытаць пытаньні, калі чула шэпт. Падказваць перасталі, таму проста было больш нягегла выказаных думак і сэнсавых памылак. Але была таксама парачка візуальных памылак. Дрэнную паслугу рабілі кепскія вочы. Плюс кампутарызацыя ўсёй краіны. І зьявіліся:
ЮЗЕРНАЯ ШКОЛА – гэта замест Азёрнай школы (раньні ангельскі рамантызм, Ўодсварт, Кольрыдж, Саўці).
І найцудоўнейшы наватвор ЛИБЕРТИНАХ замест лібэртынажу, аднаго з нацыянальных варыянтаў барока ў Францыі.

*

Ідзем з Аленкай па двары. На сьмецьцявым баку сядзіць галка і зацята нешта дзяўбе. “Дзяцей! (націск на першым складзе:)) Дзяцей!”, - радасна крычыць дзіцёнак.

*

Выкарасківаліся з чарговай хваробы доўга і павольна. Набыты год таму дзякуючы ненавязьліваму піяру velca і карыстаны дагэтуль з прыемнасьцю, нэбулайзэр не спрацаваў. Бо малая ўзяла завядзёнку затыкаць трубку языком, з-за чаго пара лезла праз усе шчыліны няшчаснага “гусіка”, а ў рот фулюганцы не трапляла.

Паколькі інгаляцыю мы робім пад мульцікі, я пачала шантажаваць дзіцё выключэньнем гэтай радасьці, калі не перастане псаваць інгалятар. Вынік непэдагагічных дзеяньняў – сядзіць Алюня і страшыць ляльку (у чым тая вінаватая, я не зразумела): “…а то войк пйійдзе і вык’юціць ційівізай”.

Вось і думай, ці то ваўкі пайшлі надта цывілізаваныя, ці то мяне, “мамацьку”, у ваўкі запісалі?

*